Mag u zelf uw zorgaanbieder kiezen? Ja, en zo stapt u over
Er wordt een begeleider aan u toegewezen. U krijgt een naam, een datum en een gezicht. En na een paar weken merkt u dat het niet werkt.
Misschien praat u langs elkaar heen. Misschien wisselt de begeleider steeds. Misschien bent u bij elk gesprek een kwartier kwijt aan uitleggen waarom iets in uw familie gevoelig ligt, en blijft er weinig tijd over voor uw eigen vragen.
Veel mensen denken dan dat ze het maar moeten uitzitten. Dat hoeft niet. U mag kiezen wie u begeleidt, en u mag die keuze ook later nog wijzigen.
Wat de wet zegt over keuzevrijheid
Uw gemeente sluit contracten met meerdere zorgaanbieders. Uit die lijst mag u kiezen. De gemeente bepaalt welke ondersteuning u krijgt, u bepaalt in belangrijke mate bij wie.
Voor jeugdhulp staat dat expliciet in de wet. Artikel 2.3 van de Jeugdwet bepaalt dat de gemeente redelijkerwijs rekening houdt met de behoeften en persoonskenmerken van de jeugdige en de ouders, en met hun godsdienstige gezindheid, levensovertuiging en culturele achtergrond. In hetzelfde artikel staat dat er, voor zover redelijkerwijs mogelijk, keuzevrijheid wordt geboden.
In de Wmo 2015 staat een vergelijkbare bepaling: bij het onderzoek naar uw situatie houdt de gemeente rekening met uw godsdienstige gezindheid, levensovertuiging en culturele achtergrond.
Dat is geen detail. Het betekent dat "ik wil een begeleider die mijn taal spreekt" een legitiem argument is dat de gemeente moet meewegen. Niet een gunst die u vraagt.
Zorg in natura of een pgb
Er zijn twee manieren om ondersteuning te ontvangen.
Bij zorg in natura regelt de gemeente de zorg en betaalt zij de aanbieder rechtstreeks. U kiest uit de gecontracteerde aanbieders. Voor de meeste mensen is dit de eenvoudigste route.
Bij een persoonsgebonden budget (pgb) krijgt u een budget en koopt u de zorg zelf in, ook bij een aanbieder die geen contract heeft met uw gemeente. U moet dan wel motiveren waarom het gecontracteerde aanbod voor u niet passend is, en u regelt zelf de administratie. Een aanbod dat niet aansluit bij uw taal, geloof of achtergrond is daarbij een erkende reden om een pgb te vragen.
Kijk dus eerst of uw voorkeursaanbieder gewoon gecontracteerd is. In veel gevallen scheelt dat een hoop papierwerk.
Wanneer is overstappen terecht?
U hoeft geen zwaarwegend verhaal te hebben. Deze redenen zijn allemaal geldig:
Het klikt niet. Begeleiding werkt op vertrouwen. Zonder klik praat u niet vrijuit, en dan komt u nergens.
De taal blijft een barrière. Als u de helft van uw energie kwijt bent aan uitleggen, gaat die energie niet naar uw doelen.
Er is geen vaste begeleider. Steeds opnieuw uw verhaal vertellen is geen begeleiding.
Afspraken worden niet nagekomen. Afzeggingen, late komst, geen terugkoppeling.
De doelen bewegen niet. Na een half jaar staat u nog op hetzelfde punt en niemand benoemt dat.
U voelt zich niet serieus genomen. Over uw geloof, uw gezin of de manier waarop u dingen wilt aanpakken.
Overstappen is geen klacht over een persoon. Het is een constatering dat de combinatie niet werkt.
In zes stappen overstappen zonder gat in de zorg
1. Bespreek het eerst, als dat kan. Soms is een andere begeleider binnen dezelfde organisatie al genoeg. Vraag dat gewoon. Een goede aanbieder gaat daar zonder ruzie in mee.
2. Zoek een nieuwe aanbieder en stel drie vragen. Bent u gecontracteerd bij mijn gemeente? Wanneer kunt u starten? Wie wordt mijn vaste begeleider? Vraag ook meteen naar taal en achtergrond als dat voor u meespeelt.
3. Laat de nieuwe aanbieder bevestigen dat er plek is. Op papier of per mail. Pas dan zet u de volgende stap.
4. Meld het bij uw consulent of jeugdconsulent. Eén mail volstaat: u wilt uw indicatie voortaan bij een andere aanbieder inzetten, en u noemt de naam. Uw beschikking blijft in de regel gewoon geldig; de gemeente past alleen de zorgtoewijzing aan. U hoeft dus meestal niet opnieuw het hele traject door.
5. Vraag om een warme overdracht. U heeft recht op inzage in uw dossier en u kunt vragen om overdracht van relevante informatie. Dat voorkomt dat u alles opnieuw moet vertellen.
6. Zeg pas op als de nieuwe startdatum vaststaat. Zo ontstaat er geen periode zonder begeleiding.
Wat als de gemeente tegenwerkt?
Het komt voor dat een consulent zegt dat u niet kunt kiezen, of dat "wij dit altijd via die aanbieder doen".
Vraag dan om een schriftelijke onderbouwing. Vraag daarnaast een gratis onafhankelijke cliëntondersteuner aan; elke gemeente moet die aanbieden. Levert dat niets op en ligt er een besluit waar u het niet mee eens bent, dan heeft u zes weken om bezwaar te maken.
Bij jeugdhulp kunt u bovendien gratis terecht bij een vertrouwenspersoon van het AKJ. Zij zijn onafhankelijk en denken met u mee over precies dit soort situaties.
Veelgestelde vragen
Moet ik opnieuw een indicatie aanvragen als ik overstap? Meestal niet. De beschikking staat op uw naam. Alleen de aanbieder verandert.
Kan ik overstappen midden in een traject? Ja. Er is geen wettelijke minimumtermijn bij één aanbieder.
Mag ik vragen om een begeleider die mijn taal spreekt? Ja. Taal, geloof en culturele achtergrond zijn punten waar de gemeente rekening mee moet houden. Lees ook: zorg in je eigen taal, mag je die zelf kiezen?
Kost overstappen extra geld? Nee. Uw eigen bijdrage verandert niet doordat u van aanbieder wisselt.
Wat als mijn voorkeursaanbieder geen contract heeft met mijn gemeente? Dan kunt u een pgb aanvragen. Vraag eerst na of er toch een contract of onderaannemerschap bestaat; dat komt vaker voor dan mensen denken.
YES & you is een gecontracteerde aanbieder in Arnhem, Apeldoorn, Zutphen en omliggende gemeenten in Gelderland. Onze begeleiders spreken samen 26 talen en er is geen wachtlijst. Overweegt u over te stappen? Neem contact op en we vertellen u in één gesprek wat er mogelijk is.